Het is niet zoals het lijkt op de modellenshoots van prinsessen en de koningin. In mijn tijd waren er zeker meiden, vaak net terug uit voormalig Joegoslavië met helaas heftige verhalen. En dan hadden ze privé voor dienst vaak al voldoende meegemaakt.

Als gay was er echt geen probleem, de officier ging zelfs mee naar de iT en had een matras in zijn auto. Gewoon hetero met levensmotto: work hard, play hard.

Groepsprocessen heb ik daar geleerd. Van geschrokken en van onder de indruk. “Derks, het is geen modeshow” werd me regelmatig toegeroepen door de luit als we moesten marcheren. Probeer dat nu maar eens te roepen tegen non-bonaire. Toen was dat juist normaal en hilarisch. Incasseren en zelfbewustzijn is broodnodig. Beter van je maten, dan van de vijand te horen.

Wat wij toen meemaakten, dat zou nu niet meer kunnen met hoe jeugd wordt opgevoed. Niet iedereennkreeg een medaille, en je wist ook wie welke kwaliteiten had in de groep. Realisme en nuchterheid leiden tot een overwinning. Wegkijken en overvloedig complimenteren voor talenten die je mogelijk niet hebt, zullen je ondergang zijn.

Bovendien vraag ik mezelf af: wat is Nederland en wil ik dat dan verdedigen? Gedeelde cultuur, historie en normen en waarden, ik zie het echt niet. En dat is dan niet iets waar ik mijn leven voor wil geven. Oorlog is een goed ding, want het dwingt je keuzes te maken. Door altijd te deëscaleren, word je een nietszeggende en uitgeblazen ballon.

Ik ben heel blij dat buitenlanders ons bevrijd hebben in 1945. Maar als de strijders van toen zien, wat we nu zijn, dan weet ik niet of ze dat de moeite waard vonden. Vrijheid is juist keuzes maken, en grenzen stellen. En het is nooit intolerantie tolereren. Denk maar eens aan de rubberen tegel influencers en onlyfans meisjes die nu in Dubai zitten. Hun totale hedonisme heeft ze gevangene gemaakt van hun leegte. Ik zal dat nooit verdedigen.

Gentrification in Amsterdam Oost

In 2014 ben ik samen met mijn vriend, die toen al 10 jaar chef bij een populair restaurant was, een restaurant begonnen. Nadat we eerst een Vespa Ape hadden gekocht en daarmee op foodfestivals en in onze eigen buurt gestart waren met streetfood aan de man brengen, waren we op zoek naar een locatie waar we ons eigen restaurant konden starten. Dat lukte uiteindelijk in Amsterdam Oost in de Dapperbuurt. Er was daar een buurtcafé in een doodlopende straat, en de eigenaresse bleek overleden en het pand moest gestript worden. Het had nog heel wat voeten in aarde, maar na 7 maanden konden we openen.

Er was nog weinig te doen in de straat, maar het sloeg best wel aan en onze planning moest overboord. Als een dolle moesten we op zoek naar personeel. Omdat we de Aziatische keuken voerden, waren de meesten onder ons personeel uit het buitenland. Thailand, Laos, Tibet, Indonesië, Myanmar en later ook voor de bediening mensen uit Italië, Griekenland, Spanje, Iran, Amerika, Rusland, Syrië, Tsjechië en soms ook Nederlanders. Heel veel internationaler kon bijna niet. Toch merkten we dat we op een schuivend plateau zaten. Er waren marktlui die soms al generatieslang daar hun waren verkochten, er waren de veelal allochtone bewoners die er waren komen wonen nadat de oorspronkelijke volksbuurt verdwenen was, en er was al sprake van wat men gentrificatie noemt. De ver-yup-ping. Dat werd ons ook aangerekend. We waren zo’n vreemde eend in de bijt in dat jaar, dat deze geluiden zeker door kwamen tot ons. Onze inkoop deden we toen nog grotendeels op de markt: kip, groenten, rijst, specerijen, verpakking. Het zat in ons businessplan om goed terug te doen naar de buurt. En daar horen ook de mede-ondernemers bij.

Doodlopende straat met onzichtbare activiteiten

In onze doodlopende straat speelden zich echter ook heel andere zaken af, waar wij ons niet bewust van waren. Simpelweg omdat we niet in die scene zitten en omdat we 24/7 bezig waren met restaurantje spelen. We haalden al snel een 8+ van Hiske Versprille en dat trok nog meer volk aan. Want eerlijk is eerlijk, in Amsterdam denken velen dat ze uniek en eigenzinnig zijn, maar ze doen vooral elkaar na. De doodlopende straat bleek ook een plek te zijn voor heel andere handel waarbij vooral jongere heren, meestal in zwart gekleed een geraffineerd systeem hadden met ridders te voet, te scooter, te motor en te auto. Nooit te paard. Eigenlijk niet onze zaak, en we zouden het nooit opgemerkt hebben. Echter hadden we wel te maken met gedonder bij dagelijkse sluiting zodat de dames niet meer durfden af te sluiten en naar de bus te lopen, regelmatig de terrastafels met scooters om werden gereden, mensen die geen gast waren en toch binnen kwamen met objecten in de broek die redelijk dreigend waren en meer van die flauwekul. Videocamera’s die we hadden binnen en buiten, waren al eens versjeterd. Wat nog bijzonderder was, is dat er ook handhaving was die eiste dat onze Ape weg moest, terwijl er in de buurt veel meer Apes waren, en die bovendien de camera’s weg wilden hebben. Hierover begonnen we hele correspondenties met de “bazen” van deze opzichters, en dat smaakte altijd bijzonder.

Gays en Joden horen niet in deze buurt

Op 1 januari 2018 was echter het moment dat de emmer echt overliep. Zeker we waren enkel bezig met ons restaurant, en hadden nergens anders tijd voor. Maar de voorvallen waren natuurlijk wel als aan een ketting geregen en we bespraken dit ook in het team om te zorgen dat we allemaal alert waren en zouden helpen in het geval wij of gasten hinder zouden hebben. Nieuwjaarsdag is altijd lastig met personeel. Eigenlijk wil niemand werken, zeker niet bij onze jonge medewerkers. Dus mijn vriend en ik en een hulpkok namen de dienst samen. Lekker druk, vaste gasten en nieuwe gezichten. Op een gegeven moment toen ik met drie borden naar een tafel liep, kwam er een heerschap binnen die heftig begon te schreeuw-spreken. Hij begon met zijn ene hand snijgebaren te maken over zijn keel, riep dat hij hoorde bij de leeuwen van een bepaalde religie en riep mij toe dat Joden en Gays niet in deze buurt thuis hoorden. Mensen keken verbaasd - sommigen omdat ze het niet verstonden - en bewogen niet. De persoon die zichzelf als leeuw omschreef, kende ik niet. Ik zette de borden op de bar en met mijn vriend kregen we hem de deur uit. Zonder aan te raken. We gingen nergens op in, gewoon weg.

Naar de gasten toe verexcuseerde ik mij. Het was een gênante vertoning en ik voelde me vastbesloten om dit buiten de deur te houden, maar ik walgde ook. Aan tafel 3 zat een vaste gast van ons, ik geloof een advocaat, en die had zijn familie meegenomen. Op dat moment wist ik niet wat hun achtergrond was. Later die avond vertelde hij mij dat ze uit Syrië, Aleppo, kwamen.

Aftrekken voor het raam

We dachten de avond verder af te kunnen koelen en verder te kunnen gaan alsof er niets gebeurd was. Echter bleek de leeuwenman zich buiten naast het raam bij tafel 3 geposteerd te hebben. Hij stond richting het raam, waarschijnlijk naar mij en mijn vriend te schreeuwen en, geen grap, stond zich daarbij af te trekken met de broek een stuk open. Het ging zo snel en werkte zo vervreemdend, dat mijn oren gingen suizen. Wat moet je doen? Heeft hij ook nog een pistool of iets dergelijks en gaat hij straks schieten? Geen idee wat we aan onze fiets hadden hangen. Gelukkig maakte de leeuw er een eind aan en verdween via de ondergrondse afvalcontainers naast ons restaurant. Er bleken nog wat schaduwen te staan, en ze verdwenen in het donker.

Wederom maakte ik excuses aan tafel 3 specifiek en probeerde mensen gerust te stellen dat buiten alles weer kalm leek. Natuurlijk was men opgewonden en je kon merken dat het gonsde over wat er nu precies gebeurd was. Wij wisten het ook niet. Eerlijk gezegd drong het pas na de dienst door bij het bekijken van de videobeelden wat een bizarre en dreigende situatie het was geweest. The show must go on, maar dit was echt vele stadia voorbij wat we konden accepteren.

Twitter explodeert en laster volgt

We voelden ons bedreigd en vernederd en dachten echt dat dit gedrag niet getolereerd mocht worden. Niet bij ons, niet bij anderen in de straat en hopelijk nergens in de stad. Ik besloot toen om de ongelooflijke clip van hoe ons restaurant en gasten onteerd werden te plaatsen op mijn twitter account. Deze bestaat inmiddels niet meer. Het ging redelijk viraal bleek de volgende dag en de media zochten contact. Dat was nooit de bedoeling geweest. Ik hoopte meer dat mensen hem zouden herkennen, of de instanties, en dat er dan iets zou gebeuren, zodat we ons weer veilig konden voelen. We wisten dat bij de eerdere incidenten het zo goed als onmogelijk was om aangifte te doen, dat voelt hopeloos, en er gebeurt nooit iets mee. Het enige dat we te weten waren gekomen is dat de overlast te maken had meestal met de top600 jongeren of zoiets en dat het heel lastig was om er iets aan te doen.

Naast de media kwamen er ook 3 duidelijke steunbetuigingen via Twitter en persoonlijk, dat dit niet zou moeten kunnen in Amsterdam. Het waren Yesilgoz die een reach out deed, mevrouw Van Soest van de ouderenpartij en Annabel Nanninga. Hier ben ik nog steeds dankbaar voor, omdat je door die mentions je toch iets van je waarde terugkreeg. Je was geen blikje op de Dappermarkt waar iedereen tegenaan kon trappen. Nanninga kwam wel eens eten afhalen, want zij bleek in de buurt te wonen en met haar deels Indische afkomst hield zij wel van een pittige maaltijd. Echt diep kende ik haar niet, maar zij bood ons praktische hulp en bracht me in contact met een agente die cross-cultureel wat kon betekenen. Ook gaf ze in alle eerlijkheid aan dat je als gay ondernemer in Amsterdam snel aan het kortste eind zou trekken, omdat er qua stempotentieel heel weinig te halen valt in deze groep. Want politiek is ook veel in groepen denken, waar de meeste stemmen en dus macht te halen zijn. In mijn hoofd verwierp ik dat, maar de realiteit heeft mijn idee daarover helaas wel bijgesteld. Als gay eindig je in Amsterdam snel ergens diep in de la. Omdat de realiteit te schrijnend is en politiek zelfmoord kan betekenen.

De media aandacht leidt tot nog meer haat

De media kwam filmpjes maken, deels uit sensatie en deels als signaal uit de maatschappij. Ik hield het bij de feiten, probeerde er nog iets luchtigs van te maken, maar hoopte vooral dat er een aanpak zou komen en dat deze persoon aangesproken zou worden. We voelden ons aangerand. Aandacht kwam er zeker. En die bleek tot mijn verbazing vaak schunniger dan ik had durven denken. Ons restaurant kreeg opeens allerlei 1-ster ratings van mensen met Arabische tekens die ik niet kan lezen en mensen die doodleuk vertelden dat je niet bij ons moest gaan eten omdat er een racistische eigenaar was. Ook op twitter waren er mensen die anoniem of met valse namen de walgelijkste persoonlijke en zakelijke aantijgingen maakten. Racist, fascist, discriminatie en zelfs tot het eten aan toe kwamen de vreemdste statements voorbij. We voelden ons als het verkrachte meisje dat door omstanders wordt bespuugd en te horen krijgt dat ze maar niet zo’n kort rokje aan had moeten doen.

Deze effecten waren echt niet voorzien. Deze valse aantijgingen en intimidaties zorgen er dus blijkbaar voor dat iedereen zijn mond houdt als je iets overkomt. Want er zijn dus mensen die deze zwijgcultuur omarmen, want dan is er vrede, en die willen koste wat kost hun beeld van de “samenleving” opeisen door anderen monddood te maken of voor rotte vis uit te maken. Het was zeer ontnuchterend. Wat daarbij, en achteraf nog meer, pijn doet en onveiligheid oplevert is dat de overheid dit totaal niet wil zien en weten. Terwijl dit mechanisme zeer vormend moet zijn voor een samenleving.

De 4 wijzen uit Oost komen ons een lesje leren

Het stadsdeel Oost zocht ook contact en plande een gesprek in bij ons in het restaurant om o.a. hierover te praten. Ik vroeg wat het doel precies was, want ik snapte niet zo goed waarom ik hier ook tijd aan moest spenderen. Dat bleef echter wat vaag. Er kwamen uiteindelijk vier wijzen als afvaardiging naar ons restaurant. Een wethouder van het stadsdeel, een politieagent, een discriminatie ambtenaar en een anti-radicaliseringsambtenaar. Ik wist niet eens dat ze bestonden.

Door de zwaarte van de delegatie en na het benoemen van hun functies, klapte mijn schelp deels dicht. Als eerste leek het erop dat ik een les kreeg van de ambtenaar die mij ging uitleggen wat discriminatie en racisme is en hoeveel mensen in Amsterdam, ook hijzelf, daarmee te maken hebben. Ik werd nog witter dan ik al ben en vroeg me af: waarom krijg ik dit verhaal te horen? Ik vroeg: bedoelt u dat ik een racist ben of zoiets? Nee, ik moest begrijpen hoe dat principe werkt. Mijn lippen sloten zich. Als ik een rokje aan had gehad zou ik het inmiddels van halverwege de bovenbenen tot aan mijn knieën hebben getrokken.

Gratis Red Bull dan gaan ze weg

Toen ging de nog jongere ambtenaar van anti-radicalisering tot me spreken. “hebben jullie blikjes Red Bull?” “nee, dat hebben wij niet op de kaart, omdat we daarmee het verkeerde publiek trekken en het past niet in ons assortiment”. Dat was deels een leugen omdat Red Bull eigenlijk een Thaise drank is. Maar tegenover ons zat sinds een jaartje toen het café van Douwe Bob en ik vermoedde hoe de Red Bulls het meest verkochte product was, en daar werd niet bij gegeten. Wij zijn vooral restaurant. Dus nee, dat hebben we niet. “Bro, dat moet je wel doen. Je hebt ook kleine blikjes! Als ze dan weer eens lastig doen, dan ga je naar buiten en geef je ze een blikje en dan gaan ze vanzelf weg.” Logica van die strekking werd mij geserveerd. Inmiddels was mijn denkbeeldige rokje tot aan mijn enkels doorgetrokken en ging ik nadenken over een kuisheidsgordel en een gracht met ophaalbrug rondom het restaurant. Ik had duidelijk decennia stil gestaan en was niet mee achteruit gegaan met mijn tijd. Dit ging niet meer over vrijheid, maar over jezelf verontschuldigen dat je bestond.

Enigszins zwaar geïrriteerd vroeg ik de wethouder, waarom ik deze verhalen moest aanhoren. Ik voelde me nu dader in plaats van slachtoffer. En ik wilde me niet eens slachtoffer voelen. Maar ik wilde gewoon veilig mijn bedrijf kunnen voeren en over straat kunnen lopen. Hij begreep dat het een wat merkwaardige samenstelling was en dat ze me ook niet konden opdragen om Red Bull te gaan verkopen dan wel weggeven. Het echte probleem was immers de overlast van de veelal jongere mannen. En daar moest toch iets aan gedaan kunnen worden? Hij vroeg de wijkagent of hij wist wie de overlastveroorzakers waren. Dat wist de agent grotendeels, ze zijn allemaal bekend. De overlast stopt als ze eenmaal een gezin gaan stichten, was het idee. Lukt dat niet, dan worden ze vaak niet zo oud. “Maar als jullie ze kennen waarom pakken jullie ze dan niet aan”, vroeg het stadsdeel. Nou, zei de agent, we hebben geen budget en niet genoeg mankracht. “Dat kan niet, er is pas nog potje zus en zo” verweerde het stadsdeel….. Enfin, ik voelde me steeds slechter en begreep echt niet waarin ik in terecht was gekomen. “sorry,meneer de agent, ik wil niet in deze discussie zitten. Ik ben heel blij met de politie en weet dat jullie hard werken. Volgens mij hoort dit gesprek hier niet thuis, dit is meer politiek.” stamelde ik. Damn, als hij denkt dat dit ons idee is, dan krijgen we nog minder hulp straks.

Eindresultaat is dat Van der Laan een videocamera op het kruispunt plaatste. Deze is inmiddels verwijderd en staat iets verderop. Door de waterbedwerking klotst de overlast alle kanten op in de buurt. Schietpartijen en meer van dat soort circusacts gebeuren regelmatig.

Als slachtoffer word je verder beschadigd

Waarom ik dit schrijf? Omdat ik merk dat ik mentaal beschadigd ben door dit alles. Ik ben nooit inhoudelijk ingegaan op wat er allemaal gebeurde. Voor mij ging het altijd om het principe: hoe is het mogelijk dat anderen jou op straat of in je zaak kunnen bedreigen? Niet alleen om geld. Maar vooral ook om wie je bent. Ik werd uitgemaakt voor Gay en Jood. Nooit ben ik erop ingegaan of dat waar was of niet. Niemand vroeg dat ook. Maar ik kan u vertellen, dat maar de helft van die aantijgingen klopt. Alleen gaat dat niemand geen ene flikker aan. Of wel? Ik moet namelijk bekennen dat na het wegstoppen door een andere wethouder in de la van een rapport over agressie tegen homo’s, ik me nog onveiliger voel. Wat mag je dan van een driehoek verwachten? En na de jodenjacht in Amsterdam voel ik me onbehaaglijk. Het wordt erkend, het wordt ontkend, er wordt gespind. Maar er is wel een jacht. Want als je alleen al feitelijk vertelt wat je overkomt, dan krijg je me toch een shitstorm over je heen. Dat je maar beter je mond kan houden en je terug kan trekken. Met de ophaalbrug omhoog, of door te doen of je iemand bent die je helemaal niet bent. En als ik dan de burgemeester afgelopen jaar een nieuwjaarsspeech zie geven die vol staat met verdeling en die het heeft over mensen vol met “haat”, dan voel ik me niet senang. Er is nooit iets gedaan met ons geval. Het kan allemaal maar. De 1 ster ratings, zeg maar de echte haat, die staat er nog steeds. En die gasten van tafel 3, die heb ik nooit meer gezien. Een pijnlijk feit, dat helaas teveel bloot heeft gelegd.

Naschrift:

dit stuk voor substack schreef ik een jaar geleden (2025). Ik durfde het nooit te posten, omdat ik denk dat het weer een shitstorm gaat geven aan negatieve reacties. Echter nu ik de documentaire zag over Stek Oost en ik het, in tegenstelling tot veel anderen, zie als een logisch gevolg van beleid en daarmee het willen vasthouden aan bestuurlijke en politieke dromen, die voor veel burgers en ondernemers feitelijk een nachtmerrie zijn, voel ik me laf dat ik het nooit durfde te posten. Het gaat niet alleen om Stek Oost, er is veel meer aan de hand en dat al jarenlang. Bovendien heb ik deze week van de ombudsman een conceptrapport ontvangen na jaren onderzoek, omdat ons andere restaurant gesloopt is door de gemeente door drie jaar lang geen vergunning af te geven. Ook daar zal ik over gaan publiceren. Want ik heb niks meer te verliezen.

Wanneer zijn de meeste mensen bereid om te leven, om op te staan, hun waarheid te spreken en niet langer gekneveld te worden door groepsdruk en zich door machthebbers en media te laten vertellen hoe het hoort, zodat zij de macht kunnen blijven verdelen en het spel binnen de lijntjes verder kunnen kleuren? Nee, echt leven betekent dat jij zelf de vormen, kleuren en bewegingen bepaalt met wat jij ervaart en hoopt en wenst voor jouw toekomst. Durf jij dat? Zonder je te schamen voor wat anderen ervan vinden? Jezelf zijn. Echt durven leven?

Als je dat niet durft, ben je inderdaad sneuvelbereid. En in alle eerlijkheid, ben je al gesneuveld. Om de status quo in stand te houden en ben je bereid geweest om te sneuvelen voor de huidige machthebbers.

Ze hebben een ding over het hoofd gezien. “Verdeel en heers” werkte altijd in hun voordeel. Het land is vol met krachten die tot 30 jaar geleden niet bestonden in de huidige omvang. Velen voelen zich vervreemd van hun eigen geboortegrond en begrijpen niet meer waar het heen gaat. Zijn wij zo veranderd dat we het niet meer volgen? Of zijn we echt te traag dat we nog niet snappen dat het juist heel vooruitstrevend en acceptabel is dat mannen en vrouwen gescheiden worden en aparte ingangen krijgen?

We komen net uit de “summer of love” als mensheid en vrouwen lieten alles los in de tent en konden kiezen tussen badpak, bikini of topless en mannen met lang haar mochten niet in het leger en moesten wel vaker hun emoties gaan tonen. Gerard Reve neukte zelfs God in de kont die op aarde was gekomen in de gedaante van een ezel. Wat is er gebeurd sindsdien?

De koningin die uit een heel andere cultuur van ver over de plas en onze historie komt, waar haar voorouders aan bijgedragen hebben als machthebbers, waagde het te zeggen als nieuwkomer, dat de Nederlander niet bestaat. Tegelijkertijd jankte ze toen ze op haar bruiloft een traditionele Argentijnse accordeon hoorde. Ze snapte dus heel goed wat wortels en cultuur zijn en dat dat je raakt tot het diepst van de ziel. Want die tranen waren wel echt. Echter dan haar prietpraat over de Nederlandse cultuur.

Wat ze mogelijk bedoelde is dat de Nederlandse cultuur onder druk staat, en dat deze procentueel afneemt omdat er meer en meer mensen, families, religie en clans bijkomen die niet huilen om een tango of het Wilhelmus. Maar die wel diep geraakt worden als hun “broeders en zusters”, crimineel of niet, iets wordt aangedaan. Die broeders en zusters zijn dan niet Sarah en Samuel uit de Rivierenbuurt of Johnny en Anita uit het Waterkwartier, maar Mo en Yasmina uit de Gazastrook, de Zwarte Zeekust, Marrakech of Aleppo. En tegenwoordig ook steeds meer uit Brussel, Lille, Dortmund, Leeds en Malmö. Die cultuur die ze delen is internationaal, maar heeft weinig met landsgrenzen te maken. De EU is ideaal als broedplaats om vrij verkeer van religie en cultuur te hebben om tot bloei te komen. Zo krijgt een deel van de bevolking een overkoepelende cultuur die Europa-wijd is met het vingertje in de vervuilde lucht.

Maar ik kan me niet voorstellen dat Richard von Coudenhove-Kalergi deze nieuwe cultuur als Europese Leitkultur voor ogen had om de natiestaten te vervangen. Er zijn cordons sanitaires in elk land van de EU om iedereen die dit benoemt uit te sluiten. Echter met de beste wil van de wereld kan je deze mensen geen ongelijk geven. Zij zullen iedereen omarmen die ook vrijheid en gelijkheid hoog in het vaandel hebben staan en dat zelfs de mensen gunnen die nu nog via aparte ingangen een stilteruimte ingaan. Ze weigeren echter tot een onderdrukte klasse van indianen te worden die als een soort Amish zich straks moeten terugtrekken als ze zich niet willen onderwerpen aan de nieuwe cultuur. Dat is geen vrede. Dat is onderwerping.

Dus nogmaals, ben je sneuvelbereid zoals pvda groenlinks en d66 en volt vragen? Om de Europese cultuur te verdedigen? Waarom zou je, als de partijen die hiertoe oproepen juist zelf de Europese culturen om zeep helpen. Ze zijn zelf niet sneuvelbereid maar snappen enkel dat democratie en winst gaan over de grootste groepen. En om aan de macht te blijven kan je maar beter aansluting zoeken bij de snelst groeiende groep in Europa. Daarbij de echte waarden van Europa aan je Gucci laars lappend.

Er zijn zeker mensen en groepen sneuvelbereid in heel Europa. En tegenwoordig aanschouwen we dit dagelijks over het hele continent en ook op de eilanden. Die sneuvelen echter niet voor Europese waarden, maar voor de afbraak ervan. En om iets in de plaats te stellen dat eerder niet voorbij Poitiers is gekomen in Europa. Als deze zaken niet benoemd mogen worden, dan zijn we geen democratie.

Kies daarom voor levensbereidheid. Durf te leven. Aanschouw de feiten, proef de echte verbinding. Niet uit angst bij een groep willen horen, maar uit overtuiging. Dat jij het beste met jezelf en de mensen om je heen voor hebt. Zoals je ook een eerlijke en vrije toekomst voor hun kinderen en kleinkinderen wenst. En iedereen die jou dan bestempelt als dat je gevaarlijk of gek of dom bent, omdat je niet zalvend over meisjesbesnijdenissen, alcoholverboden, onreine dieren wetten, geïnstitutionaliseerde ongelijkheid tussen mannen en vrouwen en verboden voor homoseksuelen mee wil praten, is het sop de kool niet waard. Zij zijn niet sneuvelbereid of levensbereid. Zij zijn reeds gesneuveld op de heuvel waar ze met andere konijnen in de koplampen kunnen kijken. Wachten tot kerstmis en offerfeest op 1 dag vallen. En als ze dan als het te laat is alsnog tot inzicht komen, ze zich net als in het Verenigd Koninkrijk bij een sharia rechtbank de mond kunnen laten snoeren.

Leef, lieve mensen! Ga kaarten en lachen met de buren en gooi die TV uit je raam. De propaganda heeft ons lang genoeg van zuurstof in de hersens onthouden. Het is nog lang geen tijd om te sneuvelen. Het is tijd om te leven.

Nieuwsuur 25 november 2024

Een waarschuwing vooraf, of beter een mededeling. Het is zeker mogelijk om man en paard bij elkaar te vinden, maar om al te makkelijke laster en smaad te voorkomen, probeer ik het wat gesluierd te brengen.

Als vrolijke, onbevangen gay die rond zijn 18e uit de kast kwam een paar dagen voor de bruiloft van zijn zus met de man die haar drie zoons zou schenken (zo makkelijk kan dat gaan bij hetero’s), was het zeker geen bordkartonnen IKEA kast waar ik uit klom. Het leek meer op een spiegelkast die per ongeluk naar Narnia kon leiden als je tegen de verkeerde deur duwde.

Geboren in de jaren zeventig leek alles vrij in Nederland, love and peace weetjewel. Je had de Rutger stichting, heterokoppels waren bezig met partnerruil in leefkuilen, vrouwen wilden alles los in de tent, en de mannen leken soms wel vrouwen met hun lange haren en strakke broeken. Er was geen internet, we hadden niet eens een telefoon. De overburen hadden opeens dat mirakel, een donkerbruine, en ons werd verteld dat als er ooit iets ergs was, we altijd bij hen konden bellen.

Na een paar jaar zouden wij in ons rijtjeshuis in Wijchen ook een telefoon krijgen. Eerst een met een draaischijf. En daarnaast lag een telefoonklapper op alfabet. Dan moest je met zo’n plastic pijltje naar de juiste letter van het alfabet glijden en op een knop drukken. Dan klapte die open met bijvoorbeeld alle mensen die onder de “D” vielen. De techniek stond voor niets. Maar er was ook sprake van technologische achterstand, constateerde mijn zus, gedreven door hebzucht. Elke keer namelijk als bij Radio Veronica de Roepie Roepie vogel klonk, moest je snel bellen om een prijs te kunnen winnen. En met een draaischijf stond je altijd 1-0 achter. Dus na veel klagen en manipuleren kwam er een telefoon van de PTT met druktoetsen. Maandelijks ging dan wel de rekening omhoog om het toestel af te betalen, maar je liep weer vooruit mee met de troepen. Roepie Roepie! (Volgens mij hebben we nooit iets gewonnen via de telefoon radioquizzen).

Over mijn jeugd kan ik veel leuks en treurigs vertellen, maar om de kat niet op het spek te binden, zal ik het beknopt houden. Ik viel als kind niet helemaal in de standaard-categorie jongen. Ik hield van dansen, zingen, lezen, optreden en sieraden maken. Al op jonge leeftijd zat ik op het marktplein van het dorp op een oud bloemetjesgordijn van mijn moeder met mijn zelfgemaakte oorbellen en armbanden. Alles was te koop. Daarvoor spendeerde ik veel van mijn zakgeld en verdiende geld weer aan kralen, visdraad, zilverdraad en tangetjes om weer nieuwe producten te kunnen maken. Samen met mijn vader had ik een supermooie houten doos gemaakt, waarin ik alles keurig kon ordenen. Met een slotje erop, zodat de doos tijdens het fietsen naar de markt niet open zou vallen.

Mijn vader maakte de sieradenkist met liefde. Toch heb ik altijd geweten en gevoeld dat hij als voetbalfanaat, liever had gezien dat ik een Jantje Peters was geworden. Pa voetbalde zelf en bleef nog jarenlang trainer van veld- en zaalvoetbalteams. Als compromis zorgde ik ervoor in mijn jeugd dat er een team was met het schoolvoetbal toernooi, wat 1 keer per jaar voorkwam, zodat hij daarvan ook de trainer kon zijn. De shirts regelde ik. Het team bij elkaar zoeken, dat ging makkelijk. Maar het voetballen, dat voelde ik niet. En ik denk dat hij ook wel zag dat ik geen libero was.

Waarschijnlijk was het voor veel mensen om mij heen duidelijk dat ik iets anders in elkaar stak, dan wat “normaal” verwacht werd. Ik werd zeker uitgescholden voor meidengek en nog wat minder prettige woorden. Maar eerlijk gezegd liet praktisch iedereen mij in mijn waarde op dat vlak. Er was nooit een handgemeen, enkel woorden. Van mij had je ook niets te vrezen, en seksueel was ik al helemaal niet zo’n vroegbloeier. Eerst had ik nog wel vriendinnetjes en in de pubertijd werd dat ook nog serieus. Voor mij was dat gewoon en de seks vond ik ook prettig. Een grote ontdekkingstocht. Echter ontloken er ook andere gevoelens die ik niet herkende en weinig aandacht gaf.

Na het VWO ben ik begonnen aan mijn studie in Amsterdam in ‘89. De jaren erna opende zich een heel andere wereld. Een halfbloed (zo noemde men dat toen) Indische jongen trok naar mij toe en ik moest me overgeven toen de vonk was overgesprongen. P.M.Dawn met Set adrift on memory bliss schalde die zomer door de speakers in de 2e Atjehstraat en er was geen houden meer aan. De verkeerde deur van de Narnia kast ging open en kon niet meer dicht. Nooit meer. Dat zorgde voor verwarring, ontdekking, liefde, spanning, en zeker ook verdriet. Want niet iedereen kon het zomaar accepteren. Had ik dan al die tijd gelogen? Nee, ik moest mijn eigen pad gaan en was niet verdwaald in het bos, eerder op de open plek aangekomen waar de zon scheen. Amsterdam was warm en ik kon alles ontdekken zonder dat ik me ooit onveilig voelde.

In die tijd was Amsterdam een andere stad. De Aids en Hiv commercials en programma’s vlogen je om de oren sinds de jaren 80. Mijn generatie is eigenlijk opgegroeid met het idee dat seks dodelijk kan zijn. Na 1 keer al. Dat werkte niet bepaald lustopwekkend en ik hield meer van het leven, lezen, film, lachen dan dat ik zo nodig het halve dorp wilde scoren wat door de propaganda voelde als Russisch roulette. In Amsterdam kon je dat ook voelen. Er was zeker een soort gat tussen generaties, waardoor er een soort voorzichtigheid bestond. Er was een hele bubs aan gays ziek geworden of dood gegaan in de jaren ervoor, en ik kon dat voelen.

Toch heerste er echte vrijheid in Amsterdam, wat met clubs als Roxy, de iT, de COC kelder, tot een hoogtepunt leidde met de Gay Games in Amsterdam. Volgens mij viel dat samen met de opening van de Amsterdam Arena, waar een groot feest werd gehouden inclusief de Weather Girls. Gays en Lesbo’s van over de hele wereld kwamen samen. Ik had ook, na oproep, een sporter onderdak verleend uit Nieuw-Zeeland. Het waren tijden die voelden als warm en open. Amsterdam was met recht de stad waar alles kon en iedereen elkaar lief had.

Er werd gevochten voor het homohuwelijk waarbij Nederland als koploper van de vrije wereld als eerste de grens verlegde. Enorm trots was ik als ik aan mijn buitenlandse vrienden kon vertellen hoe fijn het was dat we allemaal gelijke rechten kregen, ondanks hoe we geboren zijn. Want gay zijn, is nog nooit een keuze geweest of levensovertuiging. Net zoals je huidskleur of afkomst geen keuzes zijn. Vaak wordt dit nog steeds verward met individuele keuzes, zoals religie of politieke gezindheid. Dat laatste zouden echt vrije keuzes moeten zijn. En ja, ik weet het, dat is het meestal niet.

In de jaren daarna kwam er een andere wind. Langzaam voelde je een kentering en waar het credo was “moet kunnen in achtentachtig”, sloop er langzaam een nieuwe politieke correctheid het land binnen. Opeens kon er steeds minder. Of je moest gaan opletten over hoe je over kon komen. Daarbij leek gay zijn ook steeds politieker te worden.

Gay werd naar Amerikaans voorbeeld ineens omgeturnd tot een afkorting. Het Vlaamse holebi dekte de lading niet meer, en opeens werd er gesproken over LHBTI etcetera (het dijt nog steeds uit, geloof ik). Het werd bovendien een steeds politieker ding. Begin deze eeuw woonde ik een paar jaar in San Francisco en daar zag ik wat later ook in Amsterdam gebeurde. Als je tot de afkorting hoorde, zat er een soort actiegroep-vibe bij. Er waren organisaties als GLAAD die ontstaan zijn in 1985 in New York om op te komen voor de slachtoffers van discriminatie maar zeker ook voor hulp bij AIDS en zo. Deze organisatie ging zich steeds meer bezig houden met politiek, diversiteit, representatie en in 2013 werd het woord Gay geschrapt en vervangen door de afkorting. In plaats van het vechten vóór, werd het een soort strijden tégen.

Dat is waarschijnlijk het echt omslagpunt geweest waarbij het voor mij lastiger te volgen werd, en ik me steeds minder vertegenwoordigd voelde. Hoe ik namelijk denk over hoe een individu zou moeten kunnen leven, hoeft niet per se een uitgesproken politieke connotatie te hebben. Net zoals hetero’s, de “normale” mensen, bestaan in alle vormen en maten, zo is dat volgens mij ook met gays. En ik denk dat bij de rest van de letters van het alfabet dat net zo zal zijn. Echter, omdat ik een iets conservatievere persoon ben, is er gelijk wrijving met het narratief dat de belangrijkste organisaties van de alfabet mensen voorstaat. En die ketenen van onvrijheid wil ik mezelf niet omdoen.

Sinds het vorige decennium is er een enorme paradox ontstaan tussen wat goed is voor gays, en wat goed is voor andere minderheidsgroepen die in ons land gearriveerd zijn. Kon een organisatie als het COC zich vroeger richten op acceptatie en voorlichting aan mensen die al generaties leven in of verbonden zijn met de Nederlandse normen en waarden en cultuur, waartoe ik ook de Surinamers, Antillianen en Indo’s reken (ik hoop dat ik niemand kwets met deze woorden), wat een opvoedkundige taak is, ontstond er een botsing met culturen die deze geschiedenis niet deelden. Het was enorm mooi dat het COC en andere organisaties zich bezig hielden om gays een plek te geven waar ze zichzelf konden zijn uit die nieuwe culturen in ons land. Feesten als Habibi Ana herinner ik me nog, waar Arabische gays met hun vriendinnen heerlijk en veilig konden dansen op hun beats. Alleen is er geen ontkomen aan het feit, dat je deze culturen niet zomaar tot het bewustzijnsniveau van standje homohuwelijk kan krijgen, puur omdat ze een Nederlands paspoort hebben of hier wonen. Die paradox ga je niet in een generatie oplossen. Ook niet in twee generaties, vermoed ik.

De gevolgen daarvan, van die weerstand, daar moet echter wel iets mee gebeuren. Als homo’s niet meer hand in hand in de Gay Capital of the World over straat kunnen, dan moet er eerst benoemd worden dat we een ander land zijn geworden. We zijn geen homo hoofdstad meer. Als je daarover heen nog de hele propaganda saus gooit van de extremere uitwassen uit het alfabet, dan is er iets aan het rotten in de staat van Nederland. Je bent dan bewust de extremen zover aan het oprekken dat er teveel spanning ontstaat. Zeker als je altijd gehoopt hebt dat je als individu vrij kon leven in je land, waarbij het niemand wat aangaat wat jij in bed doet, dan krijg je achteruitgang als het opeens lijkt voor mensen uit regressievere culturen of je hen aan het uitdagen bent wanneer ze de hele dag met regenbogen om de oren worden geslagen in de media. Het klinkt wat kort door de bocht, maar uit eigen psychologie weet ik dat als ik ergens weinig sympathie voor heb en ze gaan het nog extremer voor mijn gezicht zwaaien, dan ga ik mij verzetten. Mijn sympathie groeit dan niet.

Vind ik daarom dat mensen zich moeten verbergen of aanpassen, die bezig zijn met genders, graag in lederen chaps rondlopen, plaksnorren dragen met een mannenpak, of wat dan ook voor ding doen? NEEN. Zeker niet. Doe lekker waar je zin in hebt. Echter, vind ik tegelijkertijd dat er duidelijke grenzen en momenten moeten zijn waarmee je minderjarigen hiermee in aanraking moet laten komen. Zeker in deze tiktok tijden waarbij URL en IRL dwars door elkaar lopen, moet je oppassen met overload en wat voor welke leeftijd geschikt is. En daarbij moeten allereerst ook ouders gerespecteerd worden.

Maar dan zijn kinderen die uit een conservatiever of streng christelijk of, jawel, islamitisch gezin komen altijd de dupe. Klopt dat? Ja en nee. Deze kinderen zijn nu ook al de dupe. Omdat niemand kan kiezen waar hij geboren wordt. Door de propaganda worden zij nog meer benadeeld. Zij worden niet geholpen. Dus hier zal eerst erkenning en benoeming moeten komen. Erkenning van de ouders, maar zeker ook erkenning van de kinderen. En als je ervoor kiest om in Nederland te wonen dan is er een vrijheid om je eigen cultuur te kunnen omarmen, maar dat zal wel in harmonie moeten met een even grote liefde voor de vrijheden die Nederland voor zegt te staan. Als je cultuur de rechten en het respect voor andere aangeboren delen van een mens niet kan tolereren, dan hoort deze cultuur gewoon niet thuis in Nederland. Het homohuwelijk is dan wat mij betreft een point of no return, we keren nooit meer terug naar de ongelijkheid van voor die legalisering. Tenzij Nederland werkelijk als een cultuur en identiteitsloos stuk grond met grenzen wordt gezien, waar iedereen alleen maar rechten heeft en nooit plichten. Verdraagzaamheid is iets wat we moeten handhaven. Maar intolerantie zullen we nooit moeten toestaan. Dat hebben we nu al veel te lang gedaan.

Je maintiendrai.

Mijn opa, de vader van mijn vader, overleed toen ik erg jong was. Hij miste benen, maar had dan wel weer een dikke bos met zilver haar. Duidelijk dat ik niks heb geërfd van hem. Ik herinner me vaag dat ik op zijn schoot zat. Het was een mysterieuze man, tot vandaag aan toe. De ouders van mijn vader waren gescheiden. In het katholieke dorp waar ik vandaan kom, was dat een grote schande. Toch werd mijn oma daardoor juist een heldin voor mij, omdat zij zeer modern was en zelfstandig keuzes maakte. Zij was een boogschutter, net als Tina Turner, en zo voelde zij ook voor mij. Mijn opa was een schorpioen. Hij blijkt meer een geheimzinnige persoon in mijn herinnering.

In de familie van mijn vader en moeder bestaan grote verhalen, levens veranderende verhalen, waar in beide families niet of zeer zelden over wordt gesproken. Nu er steeds meer ooms en tantes, en helaas ook neefjes en nichtjes, sterven, wordt de lijn naar de voorouders steeds dunner. Het zit echter wel in je DNA, je hele voorouderlijke geschiedenis. De meesten lijken zich er niet druk om te maken. Mij heeft het echter nooit losgelaten. Ik wil wel begrijpen waar ik vandaan kom, en hoe het mogelijk is dat ik bepaalde patronen zie, die anderen weigeren te zien. In die zin, begrijp ik overigens immigranten en anderen heel goed, die zoeken naar hun wortels en herkomst. Het is de essentie van je zijn. Je bewustzijn. Dit is wat ons mens maakt. Hoe bewuster, hoe menselijker. Being human.

Opa Derks heeft een slechte “rap” en er zit ook veel schaamte en schande om hem heen. Hij had blijkbaar een kwade dronk, was een mooie man die mogelijk verleidelijke praatjes hield, was geen echte familieman, en verder weet ik niet veel van hem. Wel dat velen pijn hadden door hem. Zeker ook mijn oma en mijn vader. En hijzelf natuurlijk. Mijn vader moet echter ook pijn gehad hebben, om hem niet goed te kennen, maar wel te zien dat hij ook bepaalde streken van hem had geërfd. Een mysterie dat nooit is opgelost. En ik ben dan de stamhouder. Er zijn nog geen kinderen, maar ik blijf een beetje een James Bond, dus houd wijselijk mijn mond. Van dit concert des levens krijgt ook niemand het program.

Rondom het graf van opa hing een soort mysterie. Ik ben er een enkele keer geweest. Het leek bijna anoniem, en ik herinner me witte kiezelstenen. En ook een graf vlakbij waar een witte hand op geplaatst was. We hebben daar om gegild omdat ons verteld werd dat als je iemand slaat, je hand boven het graf uitgroeit. Opa was zo arm, is mij bijgebleven, dat zijn kinderen voor het graf moesten betalen. Dat voelde als een schaamte wederom. Maar ik vond dat als kind eigenlijk heel normaal. Waarom zou je na je dood nog meer moeten betalen? Houdt het dan nooit op?

Toen mijn vader te horen kreeg in, ik geloof, augustus 2020 dat zijn kanker echt niet meer verholpen kon worden, was dat een enorme klap. Zeker voor iemand die nog bomvol plannen en wensen zat en die nog zoveel wou doen en meemaken. Mijn vader is echter iemand die altijd de controle in eigen hand wilde houden. Hij begon gelijk met het uitzoeken en onderhandelen over een plekje op het kleine kerkhof vlakbij zijn huis aan de Kasteellaan. Naast zijn reeds overleden, en voor hem zeer dierbare, zus Gerrie. Dat lukte hem. Ook hoe zijn graf eruit moest komen te zien, dat ging hij gelijk uittekenen en nabouwen.

Hij praatte daarover met mij, maar ik had daar geen zin in. Ik vond het een afschuwelijk gesprek. Op een dag in december, de negende, was ik weer bij hem. We zaten weer in de corona lockdown, dus ik had tijd om langs te gaan. Vol trots moest ik meelopen, want aanschouw: hij had het graf in zijn eigen tuin al nagebouwd. “wat vind je ervan? Ik wil de stenen zo gemetseld hebben en op die plek ongeveer moet een houten kruis komen”.

Mijn maag voelde leeg en ik werd een beetje draaierig. “het lijken net dominostenen die omvallen”. Oh, zo had hij het nog niet bekeken. “ik vind het mooi en een goede techniek. En trouwens, dat klopt dan best wel die vergelijking. Niks mis mee”. Hij had ook al een goede vriend van zijn werk op de zmok school, die hij als vakman zag, bereid gevonden om het ontwerp verder door te nemen met hem en voor hem te maken als hij eenmaal begraven zou zijn. Want dat moest wel door iemand gebeuren die hij respecteert. Mijn vader wist altijd al dat je respect moet verdienen door je daden. Dat is niet een natuurlijk recht.

De confrontatie stopte daarmee niet. Achter zijn huis was ook een schuur, zijn werkschuur, waar ik ook mee naar toe moest. Een karig, maar functioneel ingerichte schuur, die volgens sommigen een schatkamer zou zijn. Het was er rijk aan ervaring en herinneringen, maar dat kan je moeilijk zien als je verblind bent door dollartekens.

Mijn vader was daar ook bezig om mijn antieke bakfietsen op te knappen, die ik later met zijn vriend Martien onder zijn toeziend oog mocht afmaken. Hij had de kracht niet meer. Daar stond tegen de werkbank, waar de foto’s van Baywatch Pamela, Neil Diamond en Jantje Peters boven hingen, een object onder een wit laken. Hij trok het laken weg. “kijk, het kruis is al bijna af. Ik heb er al lood opgemaakt en aan de onderkant kan je het hoger of lager schroeven met de waterstand en zo. Dat het hout droog blijft aan de onderkant.”

Dit was het meest confronterende moment in mijn leven tot dat moment. Zelfs de walgelijke shock van het door mijn eigen familie voor de rechtbank gesleept worden viel erbij in het niet. “ik vind dit raar, pa. Het is mooi hout en ik vind het bijzonder dat je het zelf maakt. Maar ik zou dit echt niet kunnen. En ik weet niet wat ik moet zeggen nu.” Mijn vader was enorm bezig met de acceptatie, het niet wegkijken, van hetgeen waar hij totaal geen zin in had. En het leek wel een schreeuw naar ons, om door te dringen wat er aanstonds was. Hij wilde bij ons doordringen, zijn schreeuw. Als je zo van het leven houdt, maar weet dat het heel snel lelijk gaat worden en voorbij gaat zijn, waarheen stroomt je water dan? Mijn vader werd, zoals altijd, enorm praktisch en ging aan de slag. En hij zou er iets moois, en het liefst, iets perfects van maken.

De weken erna schuurde en perfectioneerde hij het kruis verder. Alleen de tekst en hoe dat eruit moest zien, dat liet hij aan mij en zijn vrouw over. Ook de tuin binnen de dominostenen mochten wij later vullen met leven.

Het grote mysterie dat opa is, nam mijn vader deels mee. Hij heeft het echter een stuk minder geheimzinnig gemaakt. En hopelijk met de hulp van mijn testament, kan ik veel van de mysteries terugbrengen tot roddel en achterklap. Ik weet hoe het is, als mensen vunzigheid vertellen over je in de hoop er zelf beter uit te kunnen zien. Ook hoe makkelijk het is om met de wolven mee te huilen. Opstaan tegen laster is al moeilijk genoeg. Gelukkig gaan niet alle mensen over lijken.

Mijn vader heeft zijn eigen kruis getimmerd, gezaagd en geschaafd. Zijn vrouw heeft een omranding van een ander graf dat geruimd moest worden kunnen recyclen als basis. Veel duurzamer kan het niet. Zijn vriend heeft de bakstenen gemetseld en het kruis geplaatst op de juiste hoogte. Wij hebben zijn naam erin gebrand. En blijven zorgen dat het leven kan groeien binnen het metselwerk dat mijn vader bedacht heeft. En de dode takjes en rotte bloemen binnen deze domino-rand zullen we met alle liefde verwijderen. Mijn vader heeft genoeg betaald in zijn leven. En soms hoef je maar 1 blokje uit de reeks weg te halen om te zorgen dat niet alle stenen omvallen.

Het was middenin de corona lockdown tijd. De schoonmoeder was amper een half jaar daarvoor naar de hemel gegaan en mijn vader besloot op 1 april 2021 zijn leven te stoppen door euthanasie. Net als zij gedaan had. Goed voorbeeld doet volgen.

Een redelijk traumatische tijd was het, iedereen liep hele dagen met kapjes op en dan ook nog al deze verstikkende gebeurtenissen, en bedrijven en relaties en mensen die individueel kapot leken te gaan. Een perverse tijd vond ik het. En hoe verder het weg is, hoe beroerder ik me voel. Het lijkt ook bijna een taboe tijd geworden, omdat de meesten er liever over zwijgen. Na de oorlog moet het vast ook zo gevoeld hebben. Een grote olifant volgepakt met pijn die midden in de wereld staat, midden in elk dorp, midden in elke huiskamer.

Omdat het Corona lockdown was en er dus werkelijk mensen gedwongen hun leven zagen vervliegen in een soort gevangenis-planeet, waar echte menselijkheid en empathie zwaar verstopt waren, of zelfs tot overtredingen kon leiden, was ook pa’s afscheid een vreemd theater. Met mondkapjes in de rouwstoet naast zijn kist op een soort bakfiets. Niemand mogen aanraken of condoleren. Koffie en broodje op 1,5 meter afstand uit een tent. Want in een zaal was ook complex door alle regels. Zwaaien naar elkaar van een afstand. Want ook de organisator kon in de problemen komen als er overtredingen plaats zouden hebben. Vooral geen handen geven, geen omhelzingen, geen warmte. Een elleboog had misschien gemogen. Ik had liever een paar mensen een hoek gegeven. In Den Haag.

Het hele idee dat we, toen mijn vader eenmaal was doodgespoten, bezig moesten zijn met hoe je om de corona regels heen een fatsoenlijke en eervolle begrafenis kon organiseren, doet nu nog pijn. Mijn vader ging, ook onuitgenodigd, altijd naar de plechtigheden van mensen toe, die hij respecteerde. En dat waren er heel veel. Toen hij zelf aan zijn einde kwam, moesten we afvinken wie wel omdat het heel klein moest blijven. Dat had de regering zo bepaald. Gasten gingen op rantsoen.

Het heeft mijn vertrouwen enorm geschaad in de overheid. Menselijkheid is niet hun prioriteit gebleken. Met mijn vader is er veel meer naar het graf gedragen. Zo voelt het nu nog steeds. Ik had het mijn vader graag anders gegeven, zijn afscheid. En zijn vrouw die het meeste geregeld heeft, en die er zo wonderlijk helder mee omging, is helemaal een heldin. Ik geef het je maar te doen, een man die altijd zo middenin het leven stond, een half jaar na het overlijden van haar eigen moeder, een respectvolle dienst te geven middenin de corona kermis. En dan was ze nog niet eens voorbereid op de achtbaanrit die kort daarna van start zou gaan. Kotsmisselijk kon je ervan worden.

Enfin, we zijn er nog. Omdat er maar een kleine groep aanwezig mocht zijn, wil ik daarom alsnog mijn laatste woorden aan mijn vader openbaren. Alles is welgemeend. Hij was veel, niet makkelijk, zeker boeiend. En vooral een groot mens omdat hij zijn leven echt ten goede veranderd heeft. Dat is het echte karma, tijdens je leven tot inzicht komen en een nieuw plan trekken. Of dat nu gedwongen door gezondheid is, of niet, er is veel lef en discipline voor nodig. En dat had hij.

Lezing in Sint Antonius Abt kerk te Wijchen. 9 april 2021.

Rinie Derks, 28 augustus 1949 - 1 april 2021

Ik ben Richard Derks, de zoon van Rinie. 

Mijn vader ligt nu in een kist, en vorige week liepen we nog samen naar het dorp met pa in de rolstoel. Alles is zo snel gegaan. 

Een aantal weken eerder was ik nog met Martien in pa zijn werkschuur om de bakfiets op te knappen. Een jaar geleden waren we nog bezig om ons restaurant corona proof te maken door allemaal verhoogde schermen te plaatsen. Pa had alles in zijn schuur voorbereid en kwam op tijd aan en alles was pasklaar. Achteraf gezien, was hij toen al ziek, al dacht hij dat het een verrekte spier was in zijn schouder. 

Ik ben pa heel erg dankbaar dat hij voor mij uiteindelijk de vader is geweest die ik altijd gezocht heb. Daar hebben we wel bijna een heel leven voor nodig gehad. 

In de laatste weken heb ik van hem een ring gekregen. Hij noemde dat de stamhoudersring, hij had het van zijn vader gekregen. Dat was om meerdere redenen boeiend. Ten eerste, we hadden geen idee of het een plastic of gouden ring was. Ten tweede, heeft hij toch nog hoop, dat ik de bloedlijn voortzet. Dat is toch wel het bewijs dat hij altijd positief is gebleven en gelooft in het onwaarschijnlijke. Niet lang geleden toen hij weer een wedstrijd van NEC aan het kijken was, heb ik hem gevraagd waarom hij dat spannend vond. Kampioen zullen ze namelijk nooit worden. Mijn vader bleef toch geloven in een mirakel.

Zelf was ik er nooit mee bezig, maar op mijn babyfoto’s kan je zien dat ik toch best vaak gefotografeerd ben met een fles Heineken in mijn handen en met een opengeslagen Voetbal International met het elftal van Feyenoord erop over mijn buik gedrapeerd. Meestal op zondag kwam dan Studio Sport op TV en dat moest altijd aan staan van hem. Discussie daarover was nutteloos. Als je kleine jongen dan hardop zegt dat Aston Villa toch wel de mooiste shirts aan heeft, licht blauw en bordeaux rood, en de wedstrijd meer ziet als een soort catwalk en maar niet begrijpt wat buitenspel is, dan kan dat best lastig zijn voor een vader.  Onbewust, net zoals zoveel vaders in de wereld, hopen ze eigenlijk dat hun zoon de volgende Jantje Peters wordt. 

En toch is pa nooit oordelend geweest over wie ik ben. Hij heeft me altijd gesteund in mijn ontwikkeling. 

Toen ik uiteindelijk kort voor de bruiloft van mijn zus naar hem toeging om te vertellen hoe de vork in de steel zat, was zijn reactie dat hij het jammer vond dat ie nooit een mooie schoondochter zou krijgen. Het was deels een grapje, en deels meende hij het ook. Gelukkig heb ik genoeg vrouwelijk schoon om me heen gehad, en is hij  niks tekort gekomen. Svetlana, Lullana, Wendie, Tamira, hij vond ze allemaal prachtig.

Altijd heeft pa geholpen als iemand hem nodig had. Hij kon dan ook heel veel. Superhandig, heel slim en enorme vaardigheden. In Amsterdam heb ik heel wat plekken bewoond en als hij kon, kwam hij altijd helpen. Of beter gezegd het uitvoeren. Ik was zijn hulp. Maar hij deed het voor mij. En voor heel veel mensen heeft hij zo zijn talenten ingezet. Vaak heb ik hem gezegd dat ik het verschrikkelijk zou vinden als zijn skills en kennis ooit weg zouden vallen. Hoe konden we dat vasthouden? Het is niet mogelijk gebleken.

Lange tijd hebben we elkaar ook niet gesproken. Er was teveel gebeurd, we waren te koppig en er was geen rust. Achteraf gezien was deze pauze nodig om allebei verder te kunnen komen en te kunnen ontwikkelen. Toen hij later contact zocht, ik geloof ook na een kort gesprek met mijn moeder, zijn we heel voorzichtig naar elkaar geopend. En hebben we naar elkaar geluisterd. Dat ging niet over 1 nacht ijs. Tot vandaag is dit de belangrijkste les uit mijn leven geweest. Geef dingen tijd, -geef mensen tijd en -oordeel niet te snel. Als je samen echt tot elkaar wil komen en ook de pijnlijke verhalen samen kunt bespreken, dan wordt de kans veel groter dat je eerbied hebt voor elkaar en de rijkdom van samen groeien ontdekt. Als je mensen gaat forceren en geen respect hebt voor hun integriteit, dan kan de uitkomst alleen lelijk zijn. Ook dat hebben we meegemaakt.

Juist omdat weinig vanzelfsprekend was, werd veel bijzonder. Zo voelde ik dat ook, en volgens mij voelde pa dat ook. 

Wie ook heel bijzonder is, is zijn vrouw Doritha. Zij heeft zich altijd neutraal opgesteld in hectische tijden. En zij heeft altijd pa gesteund, ook in moeilijke tijden. De liefdevolle verzorging die zij pa heeft gegeven, ook toen zij zelf duidelijk zorg nodig had, is onbetaalbaar. Dat is echte liefde. 

De laatste weken zijn zwaar geweest. Elke beweging bij pa deed pijn, elke drempel die hij moest nemen werd een uitdaging. Samen gingen ze in polonaise de trap op, toen het eigenlijk niet meer kon. Wat misschien het zwaarste was, is dat pa erg autonoom was, en altijd actief en buiten was of in zijn schuur. Alles deed hij het liefst alleen. Het contrast was pijnlijk. En toen, opeens, ging het supersnel.

Pa is waanzinnig dapper geweest en nam zelf de teugels in handen. De wedstrijd die hij moest spelen vanaf september vorig jaar was bij voorbaat verloren. En toch hield hij zijn hoofd omhoog, en bleef trots doorspelen. Net zoals NEC dat mogelijk toch nog een keer kampioen gaat worden. Ooit. Blijven geloven.

Een klein beetje heb ik Doritha kunnen helpen, en samen hebben we deze dag in harmonie, in verdriet en ook met veel lachen voorbereid. Dat pa zo dol was op Doritha, begrijp ik goed. Zij heeft zijn leven draaglijker, vrolijker en verstandiger gemaakt. En zijn einde was liefdevol. Dankjewel Doritha dat je zijn leven mooier maakte, ook namens papa. En dankjewel papa, ook namens Kay. Je wordt nu al een week gemist, maar we kunnen je nooit vergeten.

Alle foto’s door de geweldige Joao Costa

Ik ben bezig om te zien wat vrijheid van meningsuiting is en waar de grens ligt. En hoe ik mijn normen en waarden in kan zetten voor het goede.

Wegens privé-redenen, zoals de ernstige ziekte van mijn vader en zijn heengaan, de corona crisis - wat geen sinecure was als horecaondernemer, en de tot heden curieuze corruptie door onaantastbaar geachte mensen, heb ik me enorm op de achtergrond gehouden. 

Zeven jaar

Dit heeft zeven jaar geduurd. Het is nog niet voorbij, maar heeft natuurlijk impact gehad. Het fijne is, dat ik nu levenslessen heb gehad die ik op geen enkele school had kunnen leren. De tijd was ook nodig om het stof te laten neerdwarrelen en te zorgen dat je over tijdsperiodes heen verbanden kan leggen. 

De komende zeven jaar kan ik daarom voluit vertellen over wat ik heb meegemaakt. Ik hoop daarbij dat mensen die zich in dergelijke situaties bevinden en zich alleen voelen, steun kunnen vinden. Aan het begin van de afgelopen zeven jaar dacht ik vaak dat mijn casus uniek was en dat ik ergens iets heel ergs gedaan moet hebben in mijn leven waardoor ik dit zou verdienen. Helaas, zo werkt het niet. Wat is de belangrijkste les die ik geleerd heb?

Grenzen

Geef je grenzen aan. Zelfs als die volgens de wet of volgens fatsoenlijke mensen al duidelijk zouden moeten zijn, je moet ze aangeven. Expliciet. De waarde van een grens is namelijk vele malen groter dan de prijs die je er mogelijk voor betaalt.

Omdat iedereen alleen wordt geboren en ook weer alleen terug gaat naar de sterren, blijft het onmogelijk om te begrijpen wat normaal of gewenst is. Niemand heeft een vergelijking, of weet of de familie waar je in opgroeit het goed doet. Geen enkel kind weet of het een kind is, of eigenlijk al rollen en taken op zich neemt, die het helemaal niet hoort te hebben. De geschiedenis zal zich daarom altijd herhalen. Zowel voor iedereen individueel als voor de wereld als geheel. Mensen leren heel moeilijk. De mensheid leert helemaal niets. 

Macht, Misbruik en Verantwoording

Als kind zou je eigenlijk heel snel moeten leren wat macht is en wat verantwoording is. En ook wat misbruik is daarvan. Daar heeft een kind meer aan dan bijvoorbeeld te leren dat hij zelf mag bepalen welke gender hij of zij of het wil zijn. Als iedereen van kinds af aan begrijpt wat macht en verantwoordelijkheid is, dan wordt het veel makkelijker om vooruitgang te boeken en een prettige wereld te scheppen. Zeker als je grenzen aan kan geven wanneer er sprake is van misbruik, en je weet dat andere mensen het zullen begrijpen wat je signaleert, waardoor het tijdig gestopt kan worden. Mensen die grenzen niet begrijpen, zijn een gevaar voor het mens zijn.

In de situatie dat mensen als kuddedier liever zich onderdompelen in een groep, die mogelijk richting een ravijn loopt of over halfdode of aangevreten andere wezens heen loopt, kan er nooit sprake zijn van een samenleving die voor iedereen prettig is. Zelfs al besluit de meerderheid richting het ravijn te lopen, dan betekent dat nog niet dat dat de juiste weg is. Om jezelf vrij te voelen van een groep en als je durft om de andere kant op te lopen, waardoor de rest zich mogelijk irriteert omdat je niet “gezellig” meeloopt, is er heel veel moed en lef nodig. En daarnaast veel tijd. Want door niets leer je zoveel als door schade en schande. Van overwinningen leer je weinig immers. Van “verlies” des te meer.

Spoedcursus van een Sterfbed

Hoe zou je nu een spoedcursus kunnen doen om zo vrij mogelijk te kunnen leven? Of hoe zou je je eigen kinderen dergelijke kennis bij kunnen brengen, omdat je hen het beste gunt? En wat zou je dan op die spoedcursus moeten leren? Daar heb ik over nagedacht. En het is eigenlijk heel simpel: leer van de mensen, de meest “succesvolle” mensen, door te lezen wat zij op hun sterfbed zeggen. Deze mensen hebben niks meer te verliezen, en ze hebben feitelijk ook niets meer te winnen. Als individu. 

Veel inspiratie kreeg ik van Steve Jobs. De man is zelf niet opgegroeid bij zijn echte ouders. Hij is een adoptiekind. Hij was toch enorm succesvol. Liep vaak een andere kant op dan de kudde. En toch kwam hij in zijn laatste periode van zijn leven, toen hij alvleesklier-kanker had waaraan hij op zijn 56e overleed, tot grote inzichten. Als je dit op je kinderen kan overbrengen, en als je zelf begrijpt wat dit voor je eigen leven betekent, dan maken we een enorme stap als mens.

Zijn laatste woorden waren: “Oh wow, oh wow, oh wow.”

Daarnaast zou hij een laatste essay geschreven hebben. Sommigen betwisten dat. Feit is, dat dit wel heel dichtbij universele wijsheid en inzicht komt, die dus zeker door een grote persoonlijkheid als Steve Jobs neergepend zou kunnen zijn. Dit is zijn laatste verhaal.

Steve Job’s laatste Essay

“Ik bereikte het toppunt van succes in de zakenwereld. In de ogen van anderen is mijn leven het toonbeeld van succes. Maar afgezien van mijn werk heb ik weinig vreugde. Uiteindelijk is mijn rijkdom slechts een feit van het leven waaraan ik gewend ben. Op dit moment, liggend op mijn bed en terugdenkend aan mijn leven, besef ik dat alle erkenning en rijkdom waar ik zo trots op was, zijn verbleekt en betekenisloos zijn geworden in het aangezicht van mijn dood.

Je kunt iemand inhuren om de auto voor je te besturen, geld voor je te verdienen, maar je kunt niet iemand anders je ziekte voor je laten dragen. Materiële dingen die verloren zijn gegaan, kunnen worden gevonden of vervangen. Maar er is één ding dat nooit kan worden gevonden als het verloren is: het leven. In welke levensfase je je nu ook bevindt, met de tijd zul je de dag tegemoet treden waarop het doek valt.

Koester de liefde voor je familie, liefde voor je partner, liefde voor je vrienden. Behandel jezelf goed en koester anderen. Naarmate we ouder worden, en hopelijk wijzer, beseffen we dat een horloge van $ 3000 of een horloge van $ 30 allebei dezelfde tijd aangeeft. Je zult beseffen dat je ware innerlijke geluk niet voortkomt uit de materiële dingen van deze wereld. Of je nu first class of economy vliegt, als het vliegtuig neerstort, ga je ermee ten onder.

Daarom hoop ik dat je beseft dat wanneer je maten, maatjes en oude vrienden, broers en zussen hebt, met wie je praat, lacht, praat, zingt, praat over noord-zuid-oost-west of hemel en aarde, dat dat waar geluk is. Voed je kinderen niet op om rijk te worden. Voed ze op om gelukkig te zijn. Dan zullen ze als ze opgroeien de waarde van dingen kennen en niet de prijs.

Eet je voedsel als je medicijn, anders moet je medicijn eten als je voedsel.

Degene die van je houdt, zal je nooit verlaten voor een ander, want zelfs als er 100 redenen zijn om op te geven, zal hij of zij een reden vinden om vast te houden. There is a big difference between a human being and being human.  Slechts weinigen begrijpen dat echt. Je wordt geliefd als je geboren wordt. Je wordt geliefd als je sterft. Daartussenin moet je het zien te redden.

De zes beste dokters ter wereld zijn zonlicht, rust, beweging, dieet, zelfvertrouwen en vrienden. Houd ze in alle stadia in stand en geniet van een gezond leven.”

Laatste Levensfase Vader

De laatste maanden van mijn vader zijn leven vielen samen met de godvergeten covid crisis en bijbehorende lockdowns. Mijn business in de horeca was feitelijk kapot door overheidsingrijpen. Iets wat mensen in loondienst oeilijk kunnen begrijpen. Deze periode maakte mijn handen en hoofd echter vrij om te kunnen helpen met de mantelzorg aan mijn vader in zijn laatste levensfase. Zijn vrouw, mijn geliefde stiefmoeder, deed eigenlijk alles. Zonder na te denken, puur uit liefde en omdat zij mens wilde zijn. Being human. Het heeft ons enorm veel dichter bij elkaar gebracht. Uiteindelijk heeft het zelfs mijn vader en moeder rond mijn vijftigste verjaardag bij elkaar gebracht. Being human.

Mijn vader heeft het essay van Steve Jobs niet gelezen tijdens mijn jeugd. Er was toen nog niet eens een Apple computer. Dat gebrek aan kennis en afstand van het dagelijkse leven heeft zeer veel beurse plekken en erger opgeleverd. Bij mij en bij vele anderen. Maar vooral bij hemzelf. Pas nadat mijn vader ontdekte dat hij iets onder de leden had, leverproblemen, is hij rigoureus gekapt met drank. Dat heeft ons contact hersteld, in het kort, en heeft ervoor gezorgd dat ik in zijn laatste tien jaren de vader heb gevonden die ik altijd gezocht heb. Een groter geschenk bestaat er niet. 

Tijdens zijn leven heeft hij zeker vijanden gemaakt, en nog erger, zorgde hij voor aanhoudende roddels en achterklap die hem tot het eind hebben achtervolgd. Zelfs nu nog worden de meest ranzige uitingen gedaan over hem in het openbaar die dan weer door vele schapen die hem nooit ontmoet hebben worden ge-like-ed. Het is misbruik van macht en heeft niets te maken met “being human”.

Mijn vader heeft zich teruggetrokken en grotendeels zijn leven verkleind doordat hij terug ging naar de basis. Zijn vrouw, mij, zijn honden, mijn honden, de echte vrienden, goede familieleden, we hebben allemaal enorm gelachen met hem en begrepen zijn lastige, laatste pad. Hij kreeg genoeg steun. Van mensen die hem niets misgunden. Hij genoot daar enorm van. Die menselijke aandacht, hij zocht het ook op. Het was ware rijkdom. Zelfs over de mensen die de afschuwelijkste zaken over hem openbaarden, omdat er tegenwoordig met slachtoffergedrag veel “liefde” en volgers gescoord kan worden, over hen praatte hij zelfs met liefde. Ik ben geen vader, dus ik weet niet of ik dit zou kunnen. Er valt nog veel te leren.

Toen hij uiteindelijk in volle overtuiging overleed door euthanasie, omdat de pijn niet meer draaglijk was en zijn leven voor altijd gekluisterd aan bed zou zijn, waren zijn vrouw, ikzelf en mijn partner om hem heen. Ik heb een grote baksteen op zijn bed gelegd. Zijn leven was het altijd waard.

Doch toen zij Hem bleven vragen, richtte Hij Zich op en zeide tot hen: Wie van u zonder zonde is, werpe het eerst een steen naar haar.

Het evangelie naar Johannes 8:7

Het was april 2022, de maand nadat we eindelijk van corona bevrijd waren met alle ellende die dat voor kleine bedrijven en horeca opgeleverd had. Over smaak kan je twisten, en daar kan je inderdaad hele glossies mee volschrijven. Tegenwoordig worden ook steeds meer voorheen journalistieke kranten omgekat tot een lijstjes-paradijs. Het is een trend dat kranten steeds meer op de Linda of de Libelle lijken, en dat serieuze journalistiek met hoor en wederhoor te duur is of niet genoeg clicks oplevert. Omdat de schoorsteen toch moet roken, dan wel de Van Moof batterij toch opgeladen moet worden, zijn daarom influencers omgetoverd tot journalist. Om maar eens in haar doelgroep te denken.

Alleen vonden wij, de Laotiaanse koks en ik, de racistische toon of de blanke superioriteitsgevoelens van Monique van Loon en haar voornamelijk blanke collega’s niet zo smakelijk. Daarnaast was het geheel niet journalistiek en erg vervelend geschreven. Zeker als je weet dat onze koks uit Laos komen, tien jaar chefkok waren van het bekendste Thaise restaurant van Amsterdam en al 8 jaar bezig zijn met onze eigen toko. Wat schreef influencer Monique van Het Parool?

“Wij bereiden de authentieke Thaise en Laotiaanse keuken,” lees ik op de website. En:”Het is niet onze ambitie om de -smaken zo westers mogelijk te maken.” Gerechten uit die kant van de wereld horen smaakbommetjes te zijn, met een mooie balans tussen zout, zoet, zuur en pittig. Jammer genoeg is Boi Boi dat -vandaag niet gelukt.

Tot heden weten wij niet wanneer die “vandaag” van Monique van Loon was, en wij weten ook niet waar zij het eten haalde of at. We hebben twee restaurants met een iets andere naam, insteek, openingsdagen en menukaart. Maar hé, een kniesoor die op zulke stomme feitjes let. Wat we wel weten is dat Het Parool dit publiceerde op 14 april 2022. Een jaar geleden nu.

En die “vandaag” is dus gisteren wederom voortgezet, meer dan een jaar na dato, om deze “vandaag” eeuwig te laten duren wat Moniekje en glossy Het Parool betreft. Naast een herhaling van de smerig stinkende vis van een jaar geleden, rammelde Het Parool weer verder. Ook dit keer stonden er totale onwaarheden in het artikel, want wij hebben maar twee Thais-Laotiaanse restaurants en er staat dat we er drie hebben. Maar hé, we zijn wel wat gewend van het “journalistieke gehalte” van de influencer en haar redactie.

Voor corona was Het Parool nog niet zo ver afgezakt overigens. Hiske Versprille beoordeelde eerder ons restaurant met een 8+ . En voor het bedrijf dat Monique als influencer ooit lanceerde, arrangeerden wij toen nog de catering op haar bedrijfsfeest, naar tevredenheid. Wij kenden Monique overigens niet destijds. Het virus heeft echter flink toegeslagen, of zou het de booster zijn?

Voor wie niet begrijpt wat er zo afschuwelijk is aan wat de influencer Monique van Loon schrijft, lees verder.

Beste Monique, vrouwen horen lekkere en wellustige wezens te zijn met getuite lipjes en draaiende heupen. Snap je het al een beetje? Het is niet dat ik dat vind, maar ik verplaats me in de privileges die jij je meent te mogen aanmeten. Het is gewoon totaal geschift dat je zulke scheisse uit je macbook krijgt. En dat je dat als journalistiek durft te verkopen, waarbij je zeer hard werkende ondernemers, koks en bedienden meent te mogen afserveren, zodat jij weer een fucking lijstje kan maken in je totaal commerciële rubriek, waarbij sponsoring en eerlijk proeven, format en couleur locale totaal kapot verkracht zijn tot een blenderprak waar zelfs bejaarden van gaan janken.

De negatieve treurigheid, de totale arrogantie, de provinciale onwetendheid en het valse superioriteitsgevoel zijn een schande voor wat ooit een gerespecteerde krant was. Het is een bucket list potpourri geworden die heel hard woke roept, maar die diep van binnen nog steeds niet ziet wat institutioneel racisme is. Het ziet heel diep, en om dat eruit te krijgen gaat niet 1,2,3 lukken. Zeker niet als je weet hoe deze krant weigert klachten via de raad voor journalistiek te willen ontvangen, omdat ze er toch niets mee gaan doen. Het is allemaal schijn. En wij maar denken dat kranten als het Parool kwaliteitsbommetjes hoorden voort te brengen.

Als je meer wilt weten, over wat wij allemaal gedaan hebben om een eerlijke reactie te krijgen, laat het me weten. Nadat ik mijn twitter account had aangemaakt en Monique van Loon en haar collega’s direct had aangesproken, ging ik spontaan op de block. Zo is Monique dan ook wel weer. Ik moest achterin de bus gaan zitten en mijn bek houden. Monique wil geen replique.

Toegift, familiewapen van de familie Van Loon

Het jaar is al weer drie dagen oud. Dat is een lastig moment omdat de nieuwigheid er al vanaf is, terwijl het nog maar net bezig is. Alsof je een nieuwe broek hebt die je goed wil houden, zolang het nog maagdelijk voelt. Een soort onbevlekt ontvangen kledingstuk, dat toch al na een paar uur dragen bevuild is. Die broek is gelijk gedegradeerd tot normale broek.

Het jaar verliest eigenlijk binnen een paar seconden haar maagdelijkheid. Amsterdam kondigde in oktober al trots aan op Facebook dat ze een vuurwerk verbod instelden met oud en nieuw. Mijn reactie was: maar er is nu ook al veel gedonder in de buurt, is dat verbod dan alleen voor nieuwjaar? De social ambtenaar reageerde abrupt met: waar woon je ? dan gaan we het in de gaten houden. Nou, die proefballon bleek meteen meer een lachgas ballon. Totaal losgezongen van de realiteit wordt er een lege deugregel gelanceerd. Bedacht door mensen die verdoofd zijn door een gas waarvan de ampullen op de parkeerplaats van de Deugd liggen.

Baby Boom

We komen net uit bijna 3 jaar corona druk en veel mensen zijn totaal klaar met overheidsgedram. In deze jaren heb je mensen uit het saeculum baby boom die keurig alles volgden. De generatie van Woodstock, ouwe lullen moeten dood Koot en de Bie, fuck de regels en werp de zuilen omver. Die generatie is nu aan het eind van hun reis en wanen zich nog altijd jong van geest, terwijl ze door ouderdom kwetsbaar blijken. Bohemian Rhapsody geeft ze nog elk jaar de waan dat ze relevant zijn. Ze zijn met meer, dat klopt. Door corona waren de anderen in de maatschappij die niet de regeltjes wilden volgen, allemaal jonger dan hun boom generatie. Opeens zijn jongeren een bedreiging geworden voor hun eeuwige jeugdige leven. Zo was het verhaal.

Ik ben in de eerste week nadat de lockdown startte in maart 2020 in de Watergraafsmeer vanaf een balkon door een mannelijke Karen toegeschreeuwd, dat ik met mijn drie vrienden en hond te dicht op elkaar over straat liep. Ik zal het nooit vergeten. Een normale wandeling, weg van de TV, naar buitenlucht happend. Ik omarmde mijn beste vriend als reactie op de Karen met prostaatvergroting en lette extra goed op dat ik niet over de Stolpersteine zou vallen in deze buurt van Amsterdam. De toon was gezet. En die had niets te maken met “give peace a chance”.

Dit jaar was daarom extra hoopvol, omdat het de eerste keer was dat we niet in opsluiting zaten (of hoe vertaal je lockdown in het Nederlands?) toen de klok twaalf sloeg. Maar eigenlijk weet iedereen dat na 2, of 3 jaren wensen dat het niet slechter zal worden dan afgelopen jaar, het waarschijnlijk nog donkerder kan en gaat worden. Het is een massapsychose waar velen nog in leven. En waar ook velen nog mee dealen, mogelijk voor de rest van hun leven. Waar de balkonroeper vreesde voor het einde van zijn leven als anderen te dicht bij elkaar lopen, zo weten bijvoorbeeld veel ondernemers dat hun levenswerk ook verwoest is. En ze kunnen er niks aan doen, maar zitten wel met de rekening.

Drie dagen geleden wachten we dus op de twaalf klokslagen om middernacht. Een nieuw begin. Maar het vuurwerk was verboden en het staatsvuurwerk op de Adam toren werd afgelast. Te veel wind. Er was al maanden vuurwerk afgestoken, dus verbaasd was niemand dat dit maagdelijke jaar gelijk helemaal werd doorgeknald in deze stad. En maar goed ook, want er zijn heel wat boze geesten die verjaagd moeten worden. Dankzij de wind is het fijnstof in ieder geval weggewaaid deze nacht.

Dosis medemenselijkheid

De geesten spoken echter rond bij velen in hun hoofd en leven. De laatste maanden heb ik wat vrienden blij gemaakt met tarot leggingen. Om de geesten wat duiding te geven. Een soort van meditatie om jezelf los te zingen van de BN’er shows op TV en de gepropageerde narratieven die je om de oren vliegen. Vroeger speelden we kaart of bordspel met elkaar en kwam je aan je dosis medemenselijkheid. Nu is dat steeds lastiger.

Ik zie dat mijn moeder, tantes en ooms Wordfeuden met elkaar. Zelf nooit gespeeld, omdat ik er te grillig voor ben. Dit is voor hun wel een manier om contact met elkaar te houden en ook in de geveinsde ongedwongenheid stiekem allerlei verwachtingen te hebben van elkaar. Hoe snel je reageert, wat je aan elkaar schrijft, of je vragen ontwijkt. Want door dit “woordje leggen” hebben ze de speelse omgeving om lastige topics met elkaar te bespreken. Ik weet niet hoe het spel op de app exact werkt. De magie eromheen is mij echter overduidelijk. Elkaar zien en direct bevragen of een whatsapp bericht sturen met nieuwsgierige en bezorgde vragen is steeds lastiger geworden. Onder het mom van een spel kan er opeens heel veel. Zelfs een zieke oom kan zo gepolst worden of hij nog genoeg lucht krijgt.

Jomanda met een piemel

Op die manier zet ik dus mijn kaartleggingen in. Het is mijn manier om aandacht te geven aan mensen die ik graag zie. Het is een concentratie, een interpretatie en een leuk verhaal van verbindingen. Zo komt er al snel een dieper gesprek over zieleroerselen. En je bent gelijk een paar etappes verder dan de Linda lijstjes met de beste spaghetti eeteria’s in Amsterdam door de Parool influencer van de dag. Dit soort leegheden zijn voor mij ondraaglijk, en voor de meeste vrienden gelukkig ook. Dus dan zit je al sneller bij oprechte interesse in elkaar, zonder de behoefte aan dopamine. Friends With Substance zeg maar.

Natuurlijk heb ik niet het idee dat ik Jomanda met een piemel ben. Maar ik ben geboren als een star-gazer (sterrenkijker? ;-) en heb me altijd bezig gehouden met de sterren, geschiedenis en patronen, maatschappelijke rites en andere culturen. Daar ben ik nooit van los gekomen, dus ik heb het moeten accepteren. Tot aan dit corona tijdperk deed ik het meestal achter de schermen. Van iedereen om mij heen weet ik hoe, wat, waar en wanneer. Voor mij lijkt alles zo een speelfilm waarin mijn nieuwsgierigheid geprikkeld en getest wordt. En ik geloof dat de zon en de maan veel meer invloed op de mens en aarde hebben dan andersom. De komeet NEOWISE kwam niet voor niets vanaf maart 2020 voorbij. Net als bij andere wereldgebeurtenissen is er vaak een ster die opduikt of een stand die heil en onheil duidt.

De mensen kijken niet meer naar de hemel. Ze gaan wel op zoek naar de zon. Al is dat meestal om bruin te worden. Verder zijn ze vooral aan het kijken naar hun schermen. Sterrenkijkers worden niet veel meer geboren. Het zijn schermkijkers die worden geboren. Dat zorgt ervoor dat er voorlopig geen revoluties meer zullen komen. Want de schermen worden beheerst door de machthebbers. Zij beheersen echter niet de sterren. Want daar zijn de verhalen veelbelovender en vrolijker. En niet manipuleerbaar. Dit jaar ga ik daarom nog meer naar boven kijken. Want van neerkijken is nog nooit iemand beter geworden. Zelfs niet vanaf een balkon.