4 mei. Stilte die spreekt
De dag dat de laffe dieven in de nacht ons land besmeurden.
Vandaag herdenken we de doden. Niet alleen van de Tweede Wereldoorlog, maar alle slachtoffers van oorlog, onderdrukking en haat. Mensen die vielen omdat ze Joods waren, gay waren, anders dachten, of gewoon in de weg stonden.
In de nacht van 3 op 4 mei kwamen 3 laffe dieven met regenkleding aan en rode verf het nationale monument op de Dam onderkladden en schreven zij het woord “genocide”. Alle zware begrippen met afschuwelijke inhoud worden zo steeds luchtiger ingezet alsof het een wegwerpwoord is en zo zijn waarde heeft verloren. Het kan in het rijtje met kanker, racist, nazi en meer van dat soort termen die altijd door links worden ingezet om inhoud te verpulveren. En debat of verschillen van inzichten of overtuigingen te hoeven bespreken. Actie wordt genomen om de mond te snoeren. Zo ook hier weer.
Zeven jaar geleden stond er in mijn restaurant een man die met zijn vinger over zijn keel ging en schreeuwde dat Joden en gays niet in deze buurt thuishoren. Hij noemde zichzelf een “leeuw” van zijn religie. Daarna stond hij voor het raam zich af te trekken terwijl hij doorging. Alles op camera.
Ik heb dat nooit ontkend. Ik heb ook nooit geroepen “maar ik ben geen Jood!” – niet omdat ik me daarvoor zou schamen, maar omdat ik weiger mee te spelen in de logica van de hater. Het gaat niemand iets aan wie of wat ik ben. Dat is precies het punt.
Wat me nog het meest raakte, was niet eens die man. Het was de reactie erna. De ambtenaren die kwamen uitleggen wat discriminatie is, die Red Bull adviseerden als oplossing, die wisten wie het waren maar “geen capaciteit” hadden. Het stilzwijgen. Het victim-blaming. Het feit dat nieuwe horeca in de buurt nu vrolijk regenboogvlaggen ophangen en doen alsof het hier altijd al zo veilig en inclusief was.
Alsof er nooit een prijs is betaald.
Op 4 mei staan we stil. Niet alleen voor de doden van toen, maar ook voor de mechanismes die vandaag de dag nog steeds zorgen dat haat gedoogd wordt, dat slachtoffers de mond gesnoerd worden, en dat mensen die niet buigen de prijs betalen.
Ik herdenk vandaag ook de mensen die ooit weigerden te zwijgen. Die weigerden zich vrij te pleiten van iets wat ze niet waren, alleen om veilig te zijn. Die kozen voor waarheid boven comfort.
Stilte is soms het enige juiste. Maar zwijgen uit angst of opportunisme is iets anders.
Laten we niet vergeten wat echte vrijheid kost.
Een volk dat voor tirannen zwicht
Allen, die hier tesamen zijn,
de levenden, de doden,
de handbreed, die ons scheidt, is klein,
wij zijn tesamen ontboden voor het gericht ...
Gedenk de liefste, die hier ligt,
de broeder, vrind of vader,
maar gun Uw ogen wijder zicht,
aanzie het land en alle mens tegader,
hoor dit bericht:
Wij staan tesaam voor het gericht
voor goed of kwaad te kiezen,
een volk dat voor tirannen zwicht,
zal meer dan lijf en goed verliezen,
dan dooft het licht.
(Hendrik Mattheus van Randwijk, 1906-1966,
dichter, prozaschrijver, verzetsheld, journalist)
termen die worden ingezet om de inhoud te verpulveren ... wat een heldere, bedroevende en herkenbare pas op de plaats Richard!